Mô hình 3 đỉnh (triple top) là mô hình đảo chiều giảm: sau một đoạn tăng, giá lên cùng một vùng ba lần mà không vượt qua, xen giữa là hai đáy. Mô hình chỉ thành hình khi một cây nến đóng cửa dưới đường viền cổ, kẻ ngang qua đáy thấp hơn. Mô hình 3 đáy (triple bottom) là dạng lật ngược, hướng xem xét là mua.
Đo trên giá thật: Mô Hình 3 Đỉnh, Lệnh Bán xuất hiện 32 lần, đúng hướng 40,6% sau 20 nến, tỷ lệ nền 46,6%, trung bình −0,09R mỗi lệnh sau spread. Tỷ lệ nền nằm trong khoảng tin cậy 95%, nên chưa phân biệt được với may rủi. Xem đủ 2 dòng đo
Mô Hình 3 Đỉnh Là Gì?
Mô hình 3 đỉnh, còn gọi là mô hình ba đỉnh, đỉnh ba hay triple top, là một mô hình đảo chiều giảm thuộc nhóm mô hình giá. Giá đi lên tạo đỉnh thứ nhất, lùi xuống, lên lại gần mức cũ, lùi xuống lần nữa, rồi lên thử lần thứ ba mà vẫn không vượt được. Ba đỉnh gần ngang nhau, hai đáy nằm xen giữa.
Có thể hiểu 3 đỉnh là mô hình 2 đỉnh kéo dài thêm một nhịp: giá về tới đường viền cổ của hai đỉnh nhưng không đóng dưới, rồi bật lên thành đỉnh thứ ba. Vì phải chờ thêm một lần thử, mô hình này hiếm hơn hai đỉnh và lâu thành hình hơn. Người ta hay ghép hai dạng thành một cặp và gọi chung là 3 đỉnh 3 đáy.
Hình dưới là một mô hình 3 đỉnh thật trên giá vàng khung H4: ba đỉnh gần ngang nhau, đường viền cổ kẻ ngang qua đáy thấp hơn trong hai đáy, và cây nến đóng cửa dưới đường đó.
Đặc Điểm Nhận Biết Mô Hình Ba Đỉnh
Các ngưỡng dưới đây là cách site này định nghĩa để đo được, sách vở có thể ghi khác. Cách nghĩ đơn giản: mỗi cặp đỉnh kề nhau phải đạt điều kiện của mô hình 2 đỉnh, rồi cả ba đỉnh cộng thêm hai điều kiện riêng.
- Có đoạn tăng trước đó: giá đóng ở đỉnh thứ nhất cao hơn giá đóng 20 cây trước.
- Ba đỉnh rõ ràng: mỗi đỉnh là một cây có giá cao nhất cao hơn 3 cây mỗi bên. Hai đỉnh kề nhau cách nhau từ 8 tới 60 cây, và giữa chúng không có cây nào cao hơn cả hai.
- Hai đáy xen giữa đủ sâu: mỗi đáy thấp hơn đỉnh thấp hơn trong hai đỉnh kề nó ít nhất 2 lần biên độ trung bình 14 cây (ATR).
- Ba đỉnh gần ngang nhau: đỉnh cao nhất và đỉnh thấp nhất chênh không quá 1 lần biên độ trung bình.
- Đỉnh giữa không phải đầu: đỉnh giữa không cao hơn đỉnh bên cao hơn từ nửa biên độ trung bình trở lên. Cao hơn mức đó, site xếp hình vào vai đầu vai.
- Giá đóng dưới đường viền cổ: trong vòng 30 cây sau đỉnh thứ ba, khi giá chưa vượt đỉnh cao nhất.
Ngưỡng ba đỉnh ngang nhau rộng hơn mô hình 2 đỉnh một chút. Đòi ba lần chạm khít như hai lần thì gần như không còn mô hình nào trên vàng khung H4 để đo, nên site đo thêm cả ngưỡng chặt hơn và lỏng hơn để chắc kết luận không do một con số chọn tay.
Đường Viền Cổ: Kẻ Ngang Hay Nối Hai Đáy
Với 2 đỉnh, đường viền cổ là đáy giữa. Với 3 đỉnh có tới hai đáy, nên có hai cách kẻ. Cách thứ nhất kẻ ngang qua đáy thấp hơn, đúng nghĩa mức hỗ trợ mà giá đã giữ được hai lần. Cách thứ hai nối hai đáy thành một đường, có thể nghiêng, giống cách kẻ viền cổ của vai đầu vai.
Hai đáy càng lệch nhau thì hai cách càng cho điểm phá khác nhau. Site dùng cách kẻ ngang và đo cách nối hai đáy như một biến thể để so. Hình dưới là một lần hai cách cho hai giá vào khác nhau.
Mô Hình 3 Đáy: Dạng Lật Ngược
Mô hình 3 đáy, hay triple bottom, là dạng lật ngược của 3 đỉnh. Sau một đoạn giảm, giá xuống cùng một vùng ba lần mà không thủng, xen giữa là hai đỉnh. Đường viền cổ kẻ ngang qua đỉnh cao hơn trong hai đỉnh xen giữa, mô hình thành hình khi giá đóng cửa trên đường đó. Hướng xem xét là mua, cắt lỗ dưới đáy thấp nhất.
Như với mô hình 2 đáy, cám dỗ lớn nhất là mua ngay ở đáy thứ ba vì cắt lỗ rất gần. Lúc đó chưa có gì bị phá, và giá vẫn có thể thủng cả vùng đáy. Hình dưới là một mô hình 3 đáy thật trên giá vàng, thành hình khi giá đóng trên đường viền cổ.
Ý Nghĩa: Một Vùng Giá Bị Từ Chối Ba Lần
Câu chuyện thường được kể như sau. Mỗi lần giá lên vùng đỉnh, bên mua thử đẩy qua và bị bán xuống. Tới lần thứ ba vẫn không qua, người mua ở hai đáy xen giữa bắt đầu nản. Khi giá đóng dưới đường viền cổ, những người mua đó đều chuyển sang lỗ, và lệnh cắt lỗ của họ nằm ngay dưới mức này cộng thêm vào lực bán.
Nhiều tài liệu nói 3 đỉnh "mạnh hơn" 2 đỉnh vì vùng giá bị thử thêm một lần. Đó là suy luận, không phải kết quả đo. Có thể kể ngược lại: mỗi lần giá quay lại vùng đỉnh là một lần bên mua còn đủ sức, và một mức bị chạm nhiều lần thì lệnh chờ phía trên dày lên, dễ bị vượt. Cùng một hình, hai câu chuyện ngược nhau, chỉ phép đo mới phân xử được.
Tài liệu chứng khoán hay đòi thêm khối lượng giảm dần qua ba đỉnh và tăng vọt khi phá. Site không dùng điều kiện này, vì vàng và ngoại hối giao ngay không có khối lượng tập trung, con số trên biểu đồ chỉ là khối lượng tick.
Phân Biệt Mô Hình 3 Đỉnh Với 2 Đỉnh Và Vai Đầu Vai
Ba hình này trông giống nhau khi đang hình thành. Hãy đếm số đỉnh, so độ cao của đỉnh giữa với hai đỉnh bên, và xem đường viền cổ đã bị phá chưa.
| Mẫu | Hình Dạng | Đường Viền Cổ | Thành Hình Khi |
|---|---|---|---|
| Mô Hình 3 Đỉnh | Ba đỉnh gần ngang nhau, đỉnh giữa không nhô hẳn lên | Kẻ ngang qua đáy thấp hơn trong hai đáy | Giá đóng dưới đường đó |
| Mô Hình 2 Đỉnh | Hai đỉnh gần ngang nhau, một đáy giữa | Đáy giữa hai đỉnh | Giá đóng dưới đáy giữa |
| Vai Đầu Vai | Đỉnh giữa cao hẳn hơn hai đỉnh bên | Đường nối hai đáy, có thể nghiêng | Giá đóng dưới đường viền cổ |
| Ba Đỉnh Chưa Phá | Giống ba đỉnh của mô hình | Chưa bị phá | Chưa thành hình, giá vẫn có thể vượt lên |
Cùng Một Đoạn Giá, Hai Cách Gọi
Theo luật của site, cặp đỉnh thứ hai và thứ ba trong một mô hình 3 đỉnh đã đạt điều kiện của 2 đỉnh. Vì vậy nhiều lần cùng một đoạn giá vừa được đếm là 2 đỉnh vừa là 3 đỉnh, chỉ khác đường viền cổ: 2 đỉnh lấy đáy giữa đỉnh thứ hai và thứ ba, 3 đỉnh lấy đáy thấp hơn trong hai đáy. Đó là một đoạn giá, không phải hai lý do độc lập để bán.
Ranh Giới Với Vai Đầu Vai
Ranh giới là độ cao của đỉnh giữa. Bài vai đầu vai đòi đầu cao hơn mỗi vai ít nhất nửa biên độ trung bình, còn 3 đỉnh đòi điều ngược lại, nên một hình không bao giờ được đếm là cả hai. Đỉnh giữa nhô nhẹ lên trên chart chưa đủ để gọi là đầu.
Ba Đỉnh Chưa Phá Viền Cổ
Ba lần chạm cùng một vùng trông rất thuyết phục, nhưng chưa phá đường viền cổ thì chưa có mô hình. Trong xu hướng tăng, ba đỉnh ngang nhau nhiều khi chỉ là một vùng đi ngang trước khi giá vượt lên, như hình dưới.
Cách Giao Dịch Mô Hình 3 Đỉnh Và 3 Đáy
Dưới đây là cách lập kế hoạch lệnh, chỉ dùng thông tin đã có khi cây phá đường viền cổ đóng. Minh họa từng bước dùng một lần mô hình 3 đáy, tức lệnh mua, trên giá vàng thật. Với 3 đỉnh, đảo chiều mọi bước. Đây là khung để học, không phải chiến lược đã được chứng minh có lãi.
Giá đã đi xuống một đoạn trước đáy thứ nhất. Mô hình đảo chiều tăng cần một đoạn giảm như thế này mới có gì để đảo.
Ba đáy gần ngang nhau, hai đỉnh xen giữa, đường viền cổ kẻ ngang qua đỉnh cao hơn. Mua ở đáy thứ ba lúc này vẫn là bắt đáy. Mô hình chỉ thành hình khi một cây đóng cửa trên đường viền cổ.
Vào mua ở giá mở cây sau, tại 1.288,80. Mọi cây sau đó chưa xảy ra nên vẫn bị che.
Cắt lỗ ở đáy thấp nhất của mô hình, 1.272,76. Rủi ro 16,04 USD là 1R, rộng vì đáy nằm xa giá vào, nên mốc 2R ở 1.320,88. Giữ tối đa 20 cây.
Giờ mới mở các cây sau, từng cây một. Kế hoạch đã viết sẵn nên chỉ việc làm theo.
Giá vàng thật khung H4, 30/05/2019 16:00 UTC. Chọn theo luật: lần chạm mốc 2R và lần chạm cắt lỗ mới nhất trong dữ liệu. Giữ tối đa 20 nến, chưa tính phí. Hai lần này để minh họa, không nói lên tỷ lệ thắng.
Cắt Lỗ Ở Đỉnh Cao Nhất Và Khối Lượng Lệnh
Với lệnh bán của 3 đỉnh, giá vượt đỉnh cao nhất thì vùng bị từ chối ba lần đã bị phá, lý do bán không còn. Cắt lỗ đặt ở đó cộng khoảng đệm cho spread. Đường viền cổ kẻ qua đáy thấp hơn nên giá vào thường nằm xa đỉnh, và 1R rất rộng.
Ví dụ số tròn. Biên độ trung bình đang khoảng 8 USD. Ba đỉnh ở 2.012, 2.015 và 2.010, hai đáy xen giữa ở 1.990 và 1.992, nên đường viền cổ kẻ ngang ở 1.990. Một cây đóng ở 1.986 và cây sau mở ở 1.985. Cắt lỗ ở 2.015, rủi ro 30 USD/oz là 1R, mốc 2R ở 1.925. Chấp nhận mất 300 USD thì chỉ được 10 oz, tức một phần mười lot vàng. Tính nhanh cho tài khoản của bạn bằng công cụ tính lot. Cắt lỗ rộng thì spread chiếm phần nhỏ trong mỗi R:
Mục Tiêu Đo Chiều Cao Và Mốc 2R
Mục tiêu đo chiều cao lấy khoảng cách từ đỉnh cao nhất tới đường viền cổ, rồi chiếu xuống từ đường viền cổ. Ở ví dụ trên, chiều cao là 25 USD và mục tiêu ở 1.965, chỉ cách giá vào 20 USD trong khi cắt lỗ cách 30 USD. Giống mô hình 2 đỉnh, khi cắt lỗ ở đỉnh cao nhất và giá vào nằm dưới đường viền cổ, mục tiêu này luôn gần hơn cắt lỗ. Site đo theo mốc 2R và giữ tối đa 20 cây, một luật cố định để so các mô hình chứ không phải lời khuyên.
Khi Nào Mô Hình Bị Vô Hiệu
- Giá vượt đỉnh cao nhất trước khi phá đường viền cổ: không còn mô hình.
- Quá 30 cây sau đỉnh thứ ba mà chưa phá: hình đã thành vùng đi ngang, bỏ qua.
- Đã vào lệnh mà giá chạm đỉnh cao nhất, hoặc hết 20 cây: đóng lệnh theo kế hoạch.
Ví Dụ Mô Hình 3 Đỉnh Trên Biểu Đồ Vàng
Các ví dụ dưới là giá vàng thật khung H4, chọn theo luật để không chỉ lấy lần đẹp: lần có lãi mới nhất và lần sai hướng mới nhất. Cùng định nghĩa, cùng cách đặt lệnh, kết quả vẫn có thể ngược nhau.
07/11/2023 04:00 UTC: giá đi xuống, lệnh đạt +0,68R.
Hai ví dụ này giữ đủ 10 nến và không đặt chốt lời, đúng quy tắc đo số liệu trong bài. Vì vậy cùng một lần giá có thể ra kết quả khác với phần minh họa có mốc 2R.
Và hai lần của mô hình 3 đáy, chọn theo cùng luật:
09/12/2024 12:00 UTC: giá đi lên, lệnh đạt +0,22R.
Hai ví dụ này giữ đủ 10 nến và không đặt chốt lời, đúng quy tắc đo số liệu trong bài. Vì vậy cùng một lần giá có thể ra kết quả khác với phần minh họa có mốc 2R.
Sai Lầm Thường Gặp Với Mô Hình 3 Đỉnh
- Bán ở đỉnh thứ ba rồi gọi đó là mô hình. Lúc đó chưa có gì bị phá. Đỉnh thứ ba có thể thành đỉnh thứ tư, hoặc giá vượt lên luôn.
- Đếm đỉnh trên mọi gợn sóng nhỏ. Không có luật đỉnh rõ ràng thì vùng đi ngang nào cũng vẽ ra được ba đỉnh.
- Đổi tên hình theo kết quả. Đỉnh giữa nhô lên thì gọi vai đầu vai, không nhô thì gọi 3 đỉnh, giá đi ngược thì gọi phá giả. Viết ngưỡng ra trước khi nhìn kết quả.
- Cộng 2 đỉnh và 3 đỉnh thành hai lý do. Trên cùng một đoạn giá, đó vẫn chỉ là một lần.
- Tin ba lần chạm chắc hơn hai lần. Đọc khung số đo bên dưới thay vì tin câu này.
Mô Hình 3 Đỉnh Có Đáng Tin Không?
Câu trả lời trung thực là phải đo, và so với tỷ lệ nền: phần trăm số lần giá đi xuống nếu bán ở một thời điểm bất kỳ, không cần mô hình. Trên thị trường tăng dài hạn như vàng, lệnh bán ngẫu nhiên đúng ít hơn một nửa số lần, lệnh mua thì nhiều hơn, nên 3 đỉnh và 3 đáy phải được so với hai mốc khác nhau.
Mô hình này hiếm hơn 2 đỉnh nhiều, nên khoảng tin cậy rất rộng, và một khoảng rộng chứa cả tỷ lệ nền cũng là một kết quả: chưa thấy lợi thế. Khung dưới gồm cả 3 đỉnh và 3 đáy, đọc trực tiếp từ dữ liệu đo và tự đổi mỗi khi đo lại. Quy tắc tính nằm ở Phương Pháp Đo.
XAU/USD H4, 06/2010 đến 05/2026. Số thử ngày 04/11/2026, chưa kiểm định, chưa tính swap.
Kết Luận
Mô hình 3 đỉnh là hai đỉnh được thêm một lần thử, không tự động là tín hiệu chắc hơn. Điều làm nên mô hình vẫn là cây nến đóng dưới đường viền cổ. Hãy viết sẵn cách kẻ viền cổ, đặt cắt lỗ ở đỉnh cao nhất và tính lại khối lượng vì 1R rộng. Đọc lại mô hình 2 đỉnh và vai đầu vai để thấy hai hình hàng xóm, rồi tập nhận diện ở Phòng Luyện.
Tự Kiểm Tra
Câu Hỏi Hay Gặp
Mô hình 3 đỉnh và mô hình 3 đáy khác nhau thế nào?
Hai mô hình là ảnh phản chiếu của nhau. 3 đỉnh đứng sau một đoạn tăng, thành hình khi giá đóng dưới đường viền cổ, hướng xem xét là bán. 3 đáy đứng sau một đoạn giảm, thành hình khi giá đóng trên đường viền cổ, hướng xem xét là mua. Trên vàng, lệnh mua và lệnh bán có tỷ lệ nền khác nhau, nên phải đọc số đo của từng dạng riêng.
Mô hình 3 đỉnh có đáng tin hơn mô hình 2 đỉnh không?
Nhiều tài liệu nói có, vì vùng giá bị thử thêm một lần. Đó là suy luận. Site đo cả hai bằng cùng một cách đặt lệnh và cùng tỷ lệ nền, hãy so hai dòng trong Sổ Đo thay vì tin câu nói. Lưu ý 3 đỉnh hiếm hơn nhiều nên số đo của nó kém chắc hơn.
Ba đỉnh có cần cao bằng nhau không?
Không cần bằng tuyệt đối. Site tính ba đỉnh là gần ngang nhau khi đỉnh cao nhất và thấp nhất chênh không quá một biên độ trung bình, và đỉnh giữa không nhô lên quá nửa biên độ trung bình so với đỉnh bên cao hơn. Nhô quá mức đó thì xét theo vai đầu vai.
Đường viền cổ của mô hình 3 đỉnh kẻ thế nào?
Site kẻ ngang qua đáy thấp hơn trong hai đáy xen giữa ba đỉnh. Nhiều người nối hai đáy thành một đường nghiêng, giống vai đầu vai. Hai đáy gần bằng nhau thì hai cách gần như trùng, hai đáy lệch nhau thì điểm phá và giá vào khác hẳn. Chọn một cách, viết ra trước và giữ nguyên.
Có nên mua ngay ở đáy thứ ba của mô hình 3 đáy không?
Đó là bắt đáy, chưa phải giao dịch theo mô hình. Cắt lỗ gần nên tỷ lệ lãi so với lỗ trông đẹp, nhưng giá có thể thủng cả vùng đáy. Nếu muốn mua sớm, hãy coi đó là một quy tắc khác, viết ra và đo riêng.
Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ tài sản nào và không phải tư vấn đầu tư. Giao dịch ngoại hối, vàng, CFD và tài sản mã hoá thường dùng đòn bẩy, rủi ro cao, có thể mất toàn bộ vốn. Số đo là kết quả quá khứ, không bảo đảm kết quả tương lai. Đọc Cảnh Báo Rủi Ro
