Phân tích kỹ thuật (technical analysis) là cách nghiên cứu giá và khối lượng đã qua trên biểu đồ để ước lượng hướng đi tiếp theo của giá, thay vì định giá tài sản như phân tích cơ bản. Nó dựa trên ba giả định: giá đã phản ánh thông tin, giá đi theo xu hướng và hành vi đám đông lặp lại. Thứ nó cho ra là xác suất, không phải lời tiên tri, cần kiểm trên dữ liệu.
Phân Tích Kỹ Thuật Là Gì?
Phân tích kỹ thuật là cách đọc biểu đồ giá, đôi khi kèm khối lượng, để trả lời hai câu hỏi: giá đang đi theo hướng nào, và ở đâu thì đáng vào hay ra lệnh. Người đọc biểu đồ không hỏi một đồng tiền hay một cổ phiếu đáng giá bao nhiêu. Họ hỏi những người đang mua bán nó đang làm gì, thể hiện qua giá.
Tiếng Anh gọi là technical analysis. Cách tiếp cận này dùng được cho mọi thứ có giá giao dịch liên tục: vàng, tiền tệ, cổ phiếu, crypto, hàng hóa. Công cụ chính là biểu đồ nến, các đường vẽ lên biểu đồ và các chỉ báo tính từ giá.
Hình trên tách cách đọc giá thành sáu nhánh: nến, mô hình giá, price action, chỉ báo, SMC và Wyckoff. Nhánh nào cũng là luật viết trên giá, nên nhánh nào cũng đo lại được.
Ba Giả Định Cổ Điển Từ Lý Thuyết Dow
Gốc của cách đọc giá này thường được gắn với Charles Dow, đồng sáng lập Dow Jones và biên tập viên tờ The Wall Street Journal, người viết một loạt bài xã luận về thị trường trước khi mất năm 1902. Những người kế tục như William Hamilton và Robert Rhea hệ thống các bài đó thành lý thuyết Dow. Sách giáo khoa về sau, như của John J. Murphy, tóm nền móng ấy thành ba giả định:
- Giá phản ánh tất cả. Mọi thứ ảnh hưởng tới cung cầu, từ tin tức tới tâm lý, đã nằm trong giá. Vì vậy chỉ cần đọc giá.
- Giá đi theo xu hướng. Một xu hướng đang chạy dễ tiếp tục hơn là đảo chiều, cho tới khi có dấu hiệu rõ ràng ngược lại.
- Lịch sử lặp lại. Con người phản ứng với sợ và tham theo những cách giống nhau, nên các hình dạng giá cũ sẽ xuất hiện lại.
Cả ba là giả định, không phải định luật. Giả định thứ nhất gần với giả thuyết thị trường hiệu quả, nhưng giả thuyết đó lại suy ra điều ngược hẳn: nếu giá đã phản ánh mọi thứ thì biểu đồ cũ không giúp đoán giá mới. Giả định thứ ba thì kiểm được: viết một hình dạng thành luật rồi đếm xem sau nó giá đi đâu.
Site đã đếm như vậy cho mọi mẫu trong các cụm bài, và so với tỷ lệ nền:
Các Nhánh Của Phân Tích Kỹ Thuật
Đây không phải một phương pháp mà là một họ cách đọc giá. Mỗi nhánh dưới đây có một cụm bài riêng trên site, và mẫu của mỗi nhánh đều đã được đo:
Nến Nhật
Mỗi cây nến gói bốn mức giá của một khoảng thời gian: mở, cao nhất, thấp nhất, đóng. Đọc hình dạng một vài cây nến để thấy bên mua hay bên bán đang thắng, xem nến Nhật là gì.
Mô Hình Giá
Những hình dạng giá vẽ ra qua nhiều cây nến, như hai đỉnh, vai đầu vai, tam giác, cốc tay cầm, xem mô hình giá.
Price Action
Đọc chuỗi đỉnh đáy, vùng hỗ trợ và kháng cự, các cú phá vùng mà không cần chỉ báo, xem price action là gì.
Chỉ Báo
Công thức biến giá đã qua thành một đường hay một con số, như EMA, RSI, MACD. Chỉ báo không thêm thông tin ngoài giá và luôn đi sau giá, xem chỉ báo kỹ thuật.
SMC
Smart Money Concept đọc biểu đồ với giả định dòng tiền lớn dẫn dắt giá, rồi gọi tên các vùng như order block, fair value gap, vùng thanh khoản, xem SMC là gì.
Wyckoff
Phương pháp đọc giá cùng khối lượng của Richard Wyckoff, chia chu kỳ thành tích lũy, tăng giá, phân phối và giảm giá, xem Wyckoff là gì.
Phân Tích Kỹ Thuật Và Phân Tích Cơ Bản Khác Nhau Thế Nào
Phân tích cơ bản hỏi một tài sản đáng giá bao nhiêu và vì sao: lợi nhuận doanh nghiệp, lãi suất, lạm phát, cán cân thương mại. Với tiền tệ và vàng, đó là chính sách của ngân hàng trung ương và số liệu kinh tế. Hai cách tiếp cận khác nhau từ câu hỏi đặt ra:
| Điểm So | Đọc Biểu Đồ (Kỹ Thuật) | Định Giá (Cơ Bản) |
|---|---|---|
| Câu hỏi chính | Giá đang làm gì, vào ra ở đâu | Tài sản đáng giá bao nhiêu, vì sao |
| Dữ liệu | Giá, khối lượng | Báo cáo tài chính, số liệu kinh tế, chính sách |
| Khung thời gian | Vài phút tới vài tuần, cũng dùng được cho dài hạn | Vài tháng tới nhiều năm |
| Điểm mạnh | Cho mức vào và cắt lỗ cụ thể | Giải thích vì sao giá đi xa |
| Điểm yếu | Dễ thấy hình dạng ở khắp nơi, khó kiểm | Có thể đúng hướng mà sai thời điểm rất lâu |
So sánh định tính.
Nhiều người dùng cả hai: phần cơ bản để biết nên nghiêng về phía nào và tránh giờ ra tin lớn, phần biểu đồ để chọn điểm vào và đặt cắt lỗ.
Khung Thời Gian Trên Biểu Đồ
Cùng một thị trường, biểu đồ M15 (mỗi cây nến 15 phút), H1, H4 (mỗi cây 4 giờ) hay D1 (mỗi cây một ngày) cho ra những bức tranh khác nhau. Xu hướng tăng trên D1 có thể chứa cả một đoạn giảm dài trên H1. Cách làm phổ biến là đọc từ khung lớn xuống khung nhỏ: khung lớn cho hướng chính và các vùng quan trọng, khung nhỏ cho điểm vào.
Khung càng nhỏ, nến càng nhiều nhiễu và spread càng chiếm phần lớn so với mỗi bước giá. Phần lớn phép đo trên site dùng giá vàng khung H4, khung đủ lớn để chi phí không lấn át và đủ nhỏ để mỗi mẫu xuất hiện nhiều lần.
Điều Site Làm Khác: Viết Luật Rồi Đo
Phần lớn tài liệu dạy đọc biểu đồ bằng ví dụ chọn bằng mắt: một mẫu nến đẹp, giá chạy đúng như sách. Ví dụ chọn lọc như vậy không cho biết mẫu đó đúng bao nhiêu lần trong mọi lần xuất hiện.
Site làm ngược lại. Mỗi mẫu được viết thành công thức, máy quét toàn bộ dữ liệu giá thật, đếm mọi lần xuất hiện kể cả lần xấu, rồi so tỷ lệ giá đi đúng hướng với tỷ lệ nền, tức tỷ lệ đúng khi vào lệnh ở một lúc bất kỳ trong cùng giai đoạn. Một mẫu chỉ đáng chú ý khi vượt nền rõ ràng sau khi trừ chi phí. Cách tính ở trang Phương Pháp Đo.
Kết quả chung tới nay: phần lớn mẫu đã đo không vượt tỷ lệ nền, và chiều mua vàng trông tốt chủ yếu vì vàng tăng dài hạn. Điều đó không có nghĩa biểu đồ vô dụng. Nó cho bạn chỗ đặt cắt lỗ rõ ràng, một ngôn ngữ chung để mô tả thị trường và một khung để viết luật; còn lợi thế thì phải tự kiểm.
Vượt nền mới là điều kiện cần; mẫu còn phải có lãi sau phí:
Cách Đọc Một Biểu Đồ Theo Thứ Tự
- Chọn khung lớn trước. Mở D1 hoặc H4, kéo ra đủ xa để thấy vài tháng giá.
- Xác định xu hướng bằng đỉnh đáy. Đỉnh sau cao hơn đỉnh trước và đáy sau cao hơn đáy trước là xu hướng tăng; ngược lại là giảm; lẫn lộn là đi ngang.
- Đánh dấu vùng giá quan trọng. Nơi giá từng đổi hướng nhiều lần, xem hỗ trợ và kháng cự.
- Đọc vài cây nến mới nhất ở vùng đó. Bóng dài, thân lớn hay nến nhấn chìm cho biết giá phản ứng thế nào tại vùng.
- Thêm chỉ báo nếu cần, không thêm cho đủ bộ. Một đường trung bình để thấy hướng, hoặc RSI để thấy giá đã chạy xa, là đủ.
- Viết kế hoạch. Nếu giá làm điều này thì vào ở đâu, cắt lỗ ở đâu, chốt ở đâu. Không viết được thì chưa có lệnh.
Thứ tự này đi từ cái chắc nhất (hướng chính) tới cái nhiễu nhất (vài cây nến), để một cây nến lẻ không kéo bạn khỏi bức tranh lớn. Tập đọc theo thứ tự này trên giá thật ở Phòng Luyện.
Sai Lầm Thường Gặp Khi Học Phân Tích Kỹ Thuật
- Học từ ví dụ chọn bằng mắt. Ví dụ đẹp không cho biết tỷ lệ đúng.
- Chồng quá nhiều chỉ báo. Năm chỉ báo tính từ cùng một giá nói cùng một điều năm lần.
- Thấy mẫu ở khắp nơi. Mắt người rất giỏi tìm hình dạng, kể cả trong dữ liệu ngẫu nhiên.
- Bỏ qua lịch tin. Một tin lớn có thể xóa mọi tín hiệu trên biểu đồ trong vài giây.
- Coi biểu đồ là lời tiên tri. Cách đọc tốt nhất vẫn chỉ cho xác suất, nên cắt lỗ là phần không thể thiếu, xem stop loss là gì.
- Đổi khung thời gian để tìm lý do giữ lệnh lỗ. Lệnh vào theo H1 thì thoát theo H1.
Kết Luận
Phân tích kỹ thuật là cách đọc giá và khối lượng đã qua để ước lượng điều có thể xảy ra tiếp, dựa trên ba giả định từ lý thuyết Dow. Nó cho bạn ngôn ngữ để mô tả thị trường và chỗ đặt cắt lỗ rõ ràng, nhưng lợi thế của từng mẫu phải được kiểm trên dữ liệu, không phải tin vào ví dụ đẹp. Bắt đầu từ nến Nhật và price action, rồi xem cách site đo ở Phương Pháp Đo.
Tự Kiểm Tra
Câu Hỏi Hay Gặp
Phân tích kỹ thuật có thật sự hiệu quả không?
Tùy luật cụ thể và thị trường cụ thể. Nghiên cứu học thuật cho kết quả lẫn lộn, và nhiều kết quả tốt mất đi khi tính chi phí. Cách duy nhất để biết một luật có lợi thế là viết nó thành công thức, đo trên nhiều năm dữ liệu và so với tỷ lệ nền.
Nên học đọc biểu đồ hay phân tích cơ bản trước?
Với người giao dịch ngắn hạn tiền tệ và vàng, nên học đọc biểu đồ trước vì đó là nơi đặt điểm vào và cắt lỗ. Song song, hãy biết các tin kinh tế lớn và giờ ra tin, đó là phần cơ bản tối thiểu để không bị bất ngờ.
Biểu đồ nến khác biểu đồ đường thế nào?
Biểu đồ đường chỉ nối các giá đóng cửa. Biểu đồ nến cho thấy cả giá mở, cao nhất, thấp nhất và đóng của mỗi khoảng thời gian, nên thấy được giá đã chạy tới đâu rồi quay lại. Phần lớn người giao dịch dùng biểu đồ nến.
Đọc biểu đồ có dùng được cho crypto và cổ phiếu không?
Dùng được cho mọi thứ có giá giao dịch liên tục. Khác nhau ở giờ giao dịch, độ biến động và chi phí: cổ phiếu có phiên cố định và khoảng trống giá qua đêm, crypto chạy cả tuần. Luật đo trên vàng không tự đúng trên thị trường khác, phải đo lại.
Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ tài sản nào và không phải tư vấn đầu tư. Giao dịch ngoại hối, vàng, CFD và tài sản mã hoá thường dùng đòn bẩy, rủi ro cao, có thể mất toàn bộ vốn. Số đo là kết quả quá khứ, không bảo đảm kết quả tương lai. Đọc Cảnh Báo Rủi Ro
