Expectancy, hay kỳ vọng mỗi lệnh, là kết quả trung bình của một lệnh nếu lặp lại cùng một cách giao dịch rất nhiều lần, đo bằng R: tỷ lệ thắng nhân lãi trung bình, trừ tỷ lệ thua nhân lỗ trung bình, trừ phí. Một expectancy dương chỉ đáng tin khi không dựa vào vài lệnh lớn và cao hơn kết quả của việc vào lệnh bừa.
Expectancy Là Gì?
Expectancy là từ tiếng Anh, dịch sát là kỳ vọng. Trong trading, expectancy là kết quả trung bình của một lệnh: mỗi lệnh lãi hay lỗ bao nhiêu nếu bạn lặp lại đúng một cách giao dịch rất nhiều lần. Trong toán học, đây là kỳ vọng toán học, hay giá trị kỳ vọng, của kết quả một lệnh.
Expectancy thường đo bằng R thay vì bằng tiền, để so được các lệnh có khối lượng và khoảng cắt lỗ khác nhau. Expectancy dương là có lợi thế trên giấy; âm thì càng giao dịch nhiều càng mất; quanh 0 thì kết quả chỉ là may rủi, trừ đi phí.
Công Thức Expectancy
Expectancy bằng tỷ lệ thắng nhân lãi trung bình của lệnh thắng, trừ tỷ lệ thua nhân lỗ trung bình của lệnh thua, trừ phí mỗi lệnh. Mọi khoản tính bằng R.
Ví dụ mười lệnh: thắng 4 lệnh, mỗi lệnh 2R; thua 6 lệnh, mỗi lệnh 1R. Expectancy trước phí là 0,4 × 2 − 0,6 × 1 = 0,2R mỗi lệnh. Phí 0,05R mỗi lệnh thì còn 0,15R. Công thức này cho đúng con số bạn có khi cộng R của mọi lệnh rồi chia cho số lệnh. Công cụ kỳ vọng mỗi lệnh tính sẵn với số của bạn, kể cả phí.
R Multiple Là Gì?
R multiple là kết quả của một lệnh chia cho rủi ro ban đầu của lệnh đó. 1R là số tiền bạn mất nếu giá chạm cắt lỗ. Lệnh lãi gấp đôi số đó là 2R, lệnh chạm cắt lỗ là −1R, lệnh đóng sớm khi mới lỗ nửa khoảng cắt lỗ là âm nửa R.
Đổi ra R giúp cộng và so các lệnh với nhau: một lệnh lãi 200 USD với rủi ro 100 USD và một lệnh lãi 20 USD với rủi ro 10 USD đều là 2R. Nhật ký ghi kết quả bằng R thì expectancy chỉ là trung bình của một cột. Tỷ lệ giữa mức chốt lời và mức cắt lỗ đặt trước khi vào lệnh là chuyện khác, xem bài RR là gì.
Đổi Lãi Lỗ Ra R
Với lệnh mua, R bằng giá đóng trừ giá vào, chia cho giá vào trừ cắt lỗ. Mua vàng ở 2.000, cắt lỗ 1.990, đóng ở 2.025: lãi 25 USD trên rủi ro 10 USD, tức 2,5R. Lệnh bán thì đổi chiều. Công cụ tính lãi lỗ ra luôn số R khi bạn nhập mức cắt lỗ.
R Trung Bình Và R Trung Vị
R trung bình là tổng R chia số lệnh, chính là expectancy trước phí. R trung vị là lệnh đứng giữa khi xếp mọi lệnh từ lỗ nhất tới lãi nhất: một nửa số lệnh tệ hơn nó, một nửa tốt hơn. Hai con số này kể hai chuyện khác nhau, và trong trading chúng thường lệch xa nhau.
Lý do nằm ở hình dạng của kết quả. Lệnh thua bị cắt ở −1R nên dồn thành một cột cao bên trái. Lệnh thắng thì không có trần: phần lớn lãi ít, vài lệnh lãi rất nhiều. Vài lệnh ở đuôi bên phải kéo R trung bình lên, còn R trung vị vẫn nằm ở chỗ đa số lệnh nằm.
Hình trên là các lệnh của một luật mua kiểu breakout trên vàng: phần đông lệnh lỗ hoặc lãi ít, R trung vị âm, nhưng R trung bình dương. Điều đó không sai, nhưng có nghĩa là kết quả dương dựa vào những lệnh hiếm. Bỏ lỡ vài lệnh đó, vì nghỉ một tuần hay vì sợ mà chốt sớm, là kết quả có thể đổi dấu.
Bỏ Ba Lệnh Lớn Nhất
Một phép thử đơn giản: bỏ ba lệnh lãi lớn nhất rồi tính lại R trung bình. Còn dương thì lợi thế không nằm gọn trong ba lần may. Tụt về 0 hay âm thì cả kết quả dựa vào vài lần trúng lớn, và một lần đo khác rất có thể không có chúng. Mọi bộ đo của site đều báo con số này cạnh R trung bình.
Hình dưới bỏ dần từng lệnh lãi lớn nhất, với hai cách đặt cắt lỗ trên cùng các lệnh:
Khi Cắt Lỗ Quá Sát
Cắt lỗ càng sát thì 1R càng nhỏ, nên một cú chạy bình thường của giá đổi ra rất nhiều R. Phần lớn lệnh chạm cắt lỗ, R trung vị là −1R, nhưng vài lệnh thoát được thành hàng chục R và kéo R trung bình lên trên 0. Kết quả đó gần như xổ số. Các bộ đo của cụm Price Action trên site đặt cắt lỗ tối thiểu nửa ATR chính vì đã gặp đúng chuyện này.
R Sau Phí
Mỗi lệnh trả spread, có nơi thêm hoa hồng, giữ qua đêm thì thêm swap. Đổi các khoản đó ra R bằng cách chia cho khoảng cắt lỗ: spread 0,3 USD với cắt lỗ 3 USD là 0,1R mỗi lệnh, với cắt lỗ 30 USD chỉ còn 0,01R. Khoản này trừ thẳng vào expectancy của mọi lệnh, thắng cũng như thua.
Cùng một điểm vào, cắt lỗ sát làm R trước phí trông đẹp, nhưng phần phí trong mỗi R lớn hơn nhiều. Kéo thử thanh cắt lỗ dưới đây để thấy spread ăn bao nhiêu phần của 1R, hoặc mở công cụ chi phí mỗi R.
Cách Đọc Expectancy Trong Bảng Số Đo
Cột R sau phí trong bảng số đo của site chính là expectancy của mã đó: R trung bình mỗi lệnh sau khi trừ spread, chưa tính swap. Đọc theo ba bước:
- Xem dấu và độ lớn. Quanh 0 thì chưa có gì; dương rõ mới đáng xem tiếp.
- So với vào lệnh ở mọi cây. R cũng có nền. Trên thị trường đang tăng, mua ở mọi cây với cùng luật cắt lỗ cũng cho R trung bình dương.
- Xem R trung vị và R khi bỏ ba lệnh lớn nhất. Hai số này nằm trong báo cáo đo của mỗi cụm. R trung bình dương mà bỏ ba lệnh là về 0 thì đừng tin.
Bảng dưới là các mã của cụm Quản Lý Vốn. Chúng dùng chung một điểm vào và chỉ khác cách quản lý lệnh, nên cột R là chỗ duy nhất chúng khác nhau. Bảng đọc trực tiếp từ dữ liệu đo và tự đổi mỗi khi đo lại; quy tắc tính nằm ở Phương Pháp Đo.
| Mẫu | Hướng | Số Lần | Đúng | Nền | R Sau Phí |
|---|---|---|---|---|---|
| Cắt Lỗ Dưới Đáy 5 Cây | Mua | 578 | 54,7% | 53,4% | +0,14R |
| Cắt Lỗ Trên Đỉnh 5 Cây | Bán | 511 | 47,4% | 46,6% | +0,01R |
| Chốt Lời Cố Định Ở 3R | Mua | 578 | 54,7% | 53,4% | +0,13R |
| Chốt Lời Cố Định Ở 3R, Lệnh Bán | Bán | 511 | 47,4% | 46,6% | −0,02R |
| Dời Cắt Lỗ Về Hòa Vốn Sau 1R | Mua | 578 | 54,7% | 53,4% | +0,11R |
| Dời Cắt Lỗ Về Hòa Vốn Sau 1R, Lệnh Bán | Bán | 511 | 47,4% | 46,6% | +0,01R |
| Nhồi Lệnh Khi Giá Đi Ngược | Mua | 578 | 54,7% | 53,4% | +0,11R |
| Nhồi Lệnh Khi Giá Đi Ngược, Lệnh Bán | Bán | 511 | 47,4% | 46,6% | −0,03R |
XAU/USD H4, 06/2010 đến 05/2026. Tỷ lệ nền nằm trong khoảng tin cậy ở 8/8 mẫu. Số thử ngày 04/11/2026, chưa kiểm định, chưa tính swap.
Ví Dụ Tính Expectancy Từ Mười Lệnh
Mười lệnh trong nhật ký, ghi theo R: −1, −1, +1, −1, +2, −1, +1, −1, +6, −1. Bốn lệnh thắng cộng được 10R, sáu lệnh thua mất 6R, tổng 4R trên mười lệnh: expectancy trước phí là 0,4R mỗi lệnh, tỷ lệ thắng 40%.
Xếp lại từ thấp tới cao, hai lệnh đứng giữa đều là −1R, nên R trung vị là −1R: lệnh điển hình là một lệnh thua. Bỏ lệnh 6R, chín lệnh còn lại cộng được −2R. Cả mười lệnh dương nhờ đúng một lệnh, nên đây là lúc ghi tiếp cho đủ nhiều lệnh chứ chưa kết luận gì. Mẫu nhật ký giao dịch của site có sẵn cột R.
Sai Lầm Thường Gặp Với Expectancy
- Chỉ nhìn R trung bình. Luôn đặt nó cạnh R trung vị và R khi bỏ ba lệnh lớn nhất.
- Quên phí. Expectancy trước phí của cách giao dịch cắt lỗ hẹp có thể dương trong khi sau phí âm.
- So với 0 thay vì so với vào lệnh bừa. Trên thị trường có xu hướng, mua bừa cũng có R trung bình dương.
- Tính từ vài chục lệnh. Kết quả mỗi lệnh lệch nhau nhiều, nên R trung bình của ít lệnh nhảy rất xa; bài chuỗi thua cho thấy hệ có lãi vẫn có những đoạn thua dài.
- Tính bằng tiền khi khối lượng đổi. Một lệnh to che hết các lệnh nhỏ. Tính bằng R để mỗi lệnh có cùng sức nặng.
- Nghĩ expectancy dương là không sụt vốn. Kỳ vọng dương vẫn đi qua những đợt drawdown sâu.
Expectancy Dương Có Đáng Tin Không?
Một expectancy dương đáng tin khi qua ba câu hỏi: còn dương sau phí, còn dương khi bỏ vài lệnh lớn nhất, và cao hơn kết quả của việc vào lệnh ở mọi cây trên cùng thị trường. Câu thứ ba là câu hay bị bỏ qua nhất.
Hình dưới so R trung bình của hai mã breakout với việc vào lệnh ở mọi cây, cùng luật cắt lỗ và hạn giữ, kèm khoảng chứa R trung bình với độ tin cậy 95%:
Mã mua có R trung bình dương, nhưng khoảng tin cậy của nó chứa trọn kết quả của việc mua bừa. Phần dương đó là xu hướng tăng của vàng, không phải công của điểm vào. Phía bán, cả mã lẫn bán bừa đều quanh 0. Đây cũng là kết luận chung của cụm quản lý vốn: đổi cách quản lý lệnh không tạo ra lợi thế mà điểm vào không có.
Kết Luận
Expectancy là kết quả trung bình mỗi lệnh theo R: tỷ lệ thắng nhân lãi trung bình, trừ tỷ lệ thua nhân lỗ trung bình, trừ phí. R multiple đưa mọi lệnh về cùng một thước. R trung bình có thể dương nhờ vài lệnh hiếm trong khi R trung vị âm, nên luôn xem thêm trung vị, kết quả khi bỏ ba lệnh lớn nhất, phí trong mỗi R và kết quả của việc vào lệnh bừa. Thử số của bạn ở công cụ kỳ vọng mỗi lệnh và đọc tiếp tỷ lệ thắng, RR là gì và backtest bao nhiêu lệnh là đủ.
Tự Kiểm Tra
Câu Hỏi Hay Gặp
Expectancy bao nhiêu thì đáng giao dịch?
Không có ngưỡng chung. Trước hết nó phải dương sau mọi phí, trên đủ nhiều lệnh theo cùng một luật, và cao hơn kết quả vào lệnh bừa. Một expectancy nhỏ nhưng ổn định trên hàng nghìn lệnh đáng tin hơn một con số lớn trên vài chục lệnh.
R multiple khác tỷ lệ R:R thế nào?
Tỷ lệ R:R là kế hoạch trước khi vào lệnh: khoảng chốt lời so với khoảng cắt lỗ. R multiple là kết quả sau khi lệnh đóng: lãi hay lỗ thật chia cho rủi ro ban đầu. Lệnh đặt R:R 1:3 có thể đóng ở 3R, ở −1R hay ở bất kỳ mức nào giữa đường.
Vì sao R trung vị âm mà R trung bình dương?
Vì lệnh thua bị chặn ở 1R còn lệnh thắng thì không. Đa số lệnh lỗ hoặc lãi ít nên lệnh đứng giữa âm, còn vài lệnh lãi rất lớn kéo trung bình lên. Khi đó kết quả phụ thuộc vào việc bạn có mặt ở những lệnh hiếm đó.
Expectancy và kỳ vọng toán học có giống nhau không?
Giống. Expectancy là kỳ vọng toán học của kết quả một lệnh: mỗi kết quả có thể xảy ra nhân với xác suất của nó rồi cộng lại. Trong trading, xác suất ước từ tỷ lệ thắng thua trên nhiều lệnh, nên con số này luôn kèm sai số.
Có cần tính swap vào R không?
Có, nếu bạn giữ lệnh qua đêm. Đổi swap ra USD trên giá rồi chia cho khoảng cắt lỗ như với spread. Số đo hiện tại của site chưa tính swap, nên với lệnh giữ qua đêm phải trả swap, kết quả thật thấp hơn số đo.
Nội dung chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải khuyến nghị mua, bán hay nắm giữ tài sản nào và không phải tư vấn đầu tư. Giao dịch ngoại hối, vàng, CFD và tài sản mã hoá thường dùng đòn bẩy, rủi ro cao, có thể mất toàn bộ vốn. Số đo là kết quả quá khứ, không bảo đảm kết quả tương lai. Đọc Cảnh Báo Rủi Ro
